Президент Садыр Жапаров кабыл алган Конституциялык мыйзамда Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ишмердүүлүгүнө байланыштуу өзгөртүүлөр киргизилди. Жогорку Кеңеш тарабынан кабыл алынган мыйзамда Улуттук банк мамлекеттик банктын ишин лицензиялоодон, көзөмөлдөн жана жөнгө салуудан бошотулду. Мыйзам расмий жарыяланган күндөн он күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.
Бишкекте сомдун туруктуулугу чет өлкөнүн валюталарынын өзгөрүүлөрүнө карабастан сакталууда. 2025-жылдын январь-сентябрында доллар, тенге жана сумдун курсу аздап төмөндөгөн, ал эми евро жана рубль көтөрүлгөн. Президент Жапаров сомдун Ортолук Азиядагы туруктуулугун белгилеп, экономиканы өнүктүрүүнүн маанилүүлүгүн айтты. 17-ноябрдан баштап 20 жана 50 сомдук банкноттор чыгарылат. Сомдун динамикасына сыртка соода, инфляция жана пайыздык ставкалар сыяктуу факторлор таасир этет.
Кыргызстанда 2025-жылдын башынан бери күйүүчү майдын баасы кыйла өстү: бензин 12,6%га, дизель 8,4%га кымбаттады. Бул Россиядагы мунай кайра иштетүүчү заводдордун оңдоо иштерине байланыштуу.
Улуттук банк 1-октябрда валюта рыногуна 38 млн АКШ долларын сатуу менен интервенция жасады. 2025-жылы ал бешинчи жолу чет элдик валютаны сатты. Интервенциялардын максаты - улуттук валютанын курсунун туруктуулугун камсыз кылуу.
2025-жылдын июль айында Кыргызстанга акча которуулар 317,7 млн долларды түздү, анын 298,4 млн доллары КМШ өлкөлөрүнөн келген. Кыргызстандан которуулар 41,3 млн долларды түзүп, анын 39,5 млн доллары КМШга жөнөтүлгөн.
Кыргызстанда накталай эмес эсептешүүлөрдүн ылдамдап өнүгүүсү байкалууда. ELQR системасына 20 банк жана 14 төлөм уюму кошулуп, 32 мобилдик тиркеме иштеп жатат. 2025-жылдын биринчи жарымында QR-код аркылуу төлөмдөр 274,9 млрд сомго жетип, өткөн жылга салыштырмалуу 19,9 эсе өстү.
Учурда жүгүртүүдө 378 млрд сомдон ашык накталай акча бар, ал эми эл аралык резервдер 7 млрд долларга жетти, бул кыргыз сомуна болгон ишенимдин жана резервдерди башкаруунун натыйжалуулугунун көрсөткүчү.
Улуттук банк каржы системасынын туруктуу өнүгүүсү үчүн киреше ийри сызыгын иштеп чыкты. Бул модель акча рыногунун пайыздык чендеринин түзүмү тууралуу маалыматтын ачык-айкындуулугун жогорулатууга багытталган.
Кыргыз Республикасынын валюта резервдери 2025-жылдын башынан бери 38% өсүп, 7 021,21 млн долларга жетти. Бул резервдер өлкөнүн экономикалык туруктуулугун камсыз кылуу жана эл аралык милдеттенмелерди аткаруу үчүн маанилүү роль ойнойт.
Кыргызстандын экономикасы 2025-жылдын биринчи жарым жылдыгында тез өсүүдө, ал эми реалдуу ИДП 11,4% га өстү. Инфляциянын өсүшү негизинен тышкы факторлор менен шартталган, ал эми ички рынокко керектөө суроо-талаптын жогорулашы таасир этүүдө. Инфляциянын жылдык деңгээли 8% түздү. Улуттук банк акча-кредиттик саясатын инфляцияны ооздуктоого багыттап, негизги ченди 9,25% га чейин көтөрдү.
