Миссисипи штатында вирус жуктурган лабораториялык макака-резус качып кетти. Ал адамдарга коркунуч туудурат, себеби гепатит С жана Covid-19 вирусун алып жүрөт. Азыр акыркы макака изделүүдө.
Кыргыз Республикасындагы профилактикалык эмдөө календары калктын ден соолугун камсыздоодо маанилүү роль ойнойт. Бул календарда балдар менен чоңдор белгилүү жаш курагында алышы керек болгон эмдөөлөрдүн так мөөнөттөрү жана түрлөрү көрсөтүлгөн. Эмдөөлөр акысыз жана өлкөбүздүн поликлиникалары менен медициналык мекемелеринде жүргүзүлөт.
Бөйрөктүн рагын алдын алуу үчүн чай ичүү пайдалуу экени аныкталды. Изилдөө көрсөткөндөй, чайдын антиоксиданттары жана полифенолдору боор рагынын тобокелдигин дээрлик 49%га азайтат.
Кыргызстанда 2024-жылы курч вирустук гепатиттердин өсүшү 2,6 эсеге жогорулады, негизинен гепатит Анын эсебинен. Баткен, Жалал-Абад жана Ош облустарында көп учурлар катталган. 2022-жылдан 2025-жылдын июлуна чейин 1,2 миллион тест жүргүзүлүп, гепатит В, С жана D учурлары аныкталды. Балдар арасында гепатит В вакцинациясынын натыйжасында оорунун деңгээли төмөндөгөнү менен, чоңдордо жана тобокел топторунда көйгөй сакталып калууда.
Вирустук гепатиттердин таралышы жана алдын алуу жолдору боюнча кеңештер: Гепатиттин түрлөрү, белгилери, диагноз коюу жана дарылоо ыкмалары. Вакцинация жана жеке гигиенаны сактоо маанилүү.
Хроникалык оорулардан өлүм кооптуулугу дүйнөнүн көпчүлүк өлкөлөрүндө азайды. Изилдөө көрсөткөндөй, 2010-2019-жылдары аялдар жана эркектер арасында өлүмдүн төмөндөшү байкалган. Прогресске профилактикалык чаралар жана дарылоо ыкмалары жардам берди, бирок каржылоонун жетишсиздиги жана башка факторлор темпти жайлатты.
2025-жылдын 1-августуна карата Кыргызстанда 14 989 ВИЧ учурлары катталган, алардын 14 105и жергиликтүү жарандар. 2024-жылы 975 жаңы учур катталып, алардын 46,7% миграцияда жүргөн. 2025-жылдын январь-август айларында 634 жаңы учур катталып, алардын 46,3% чет өлкөдө болгон.
Кыргызстанда гепатиттер менен ооруган адамдардын саны өсүп жатат, бул вируска каршы күрөшүүнү саламаттыкты сактоонун артыкчылыктуу милдети кылат. Гепатит В жана С ооруларынын жогорку деңгээлде жайылышы байкалууда. 28-июлда дүйнөлүк гепатитке каршы күрөшүү күнү белгиленип, көйгөйдүн маанилүүлүгүнө көңүл бурулду. Республикада гепатиттин жайылышы 4,7% түздү, бул балдарды эмдөөнүн натыйжалуулугун көрсөтүүдө. 2022-жылдан бери 1 900 000 изилдөө жүргүзүлүп, гепатит В менен 31 000 жана гепатит С менен 17 000 учур аныкталды. Вакцинация жана скрининг аркылуу системалуу чаралар талап кылынат. Гепатиттин жайылышына аз маалымдуулук, эмдөөдөн өтпөө жана коопсуздук чараларын сактабоо сыяктуу факторлор себеп болууда.
Кыргызстан гепатит В менен күрөшүүдө эл аралык максаттарга жетти. Балдар жана өспүрүмдөр арасында оорунун таралышы 2000-жылдан 2020-жылга чейин 145 эсеге азайган. 2022-жылдан тартып чоңдор үчүн акысыз эмдөө башталган. Вакциналардын коопсуздугу жана натыйжалуулугу 95% деп бааланууда.
Түркиядагы деңиз жээктеринде Vibrio бактерияларынын табылышы эс алуучуларга холера коркунучун жаратат. Бул бактериялар ысык жана туздуу сууда көбөйүп, олуттуу ден соолук көйгөйлөрүн жаратат.
