Бишкекте, 07.11.25. /Кабар/. АКШда искусственный интеллекттин киргизилиши жана чыгымдардын кыскаруы жумуштан бошотуу масштабын кескин жогорулатты. Октябрь айында 153 074 киши жумушсуз калды, бул акыркы 20 жылдагы эң жогорку көрсөткүч. Технология жана складдык секторлордо көбүнчө кыскартуу болду. Жумуш берүүчүлөрдүн жалдоо пландары 2011-жылдан бери эң төмөнкү деңгээлде.
Кыргызстан Америка Кошмо Штаттары менен санарип экономика жана IT тармагында кызматташтыгын күчөтүп жатат. Соңку беш жылда Кыргызстандан АКШга IT кызматтарынын экспорту 45 эсе өскөн. Президент Садыр Жапаров Вашингтондо өткөн "Ортолук Азия - АКШ" саммитинде маалымат технологиялары жана жасалма интеллектти өнүктүрүүнү кыргыз-америка кызматташтыгынын негизги багыты катары белгиледи. Кыргызстан "Цифровой кодекс" кабыл алып, инвестицияларды жана инновацияларды тартууга ыңгайлуу шарттарды түздү. 2024-жылы кыргызстандык адистер 63 өлкөгө 130 миллион долларлык кызмат көрсөтүштү, анын 40% АКШга экспорттолду. Кыргызстан криптовалюталарды колдонуу боюнча дүйнөнүн 20 өлкөсүнүн катарына кирди.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Вашингтондо Дональд Трамп менен сүйлөшүүлөрдү өткөрүп, эки өлкөнүн ортосундагы кызматташтыкты бекемдөө, IT жана финансы технологиялары боюнча кызматташуу маселелерин талкуулады. Жапаров Кыргызстандагы билимдүү жаштарды, ошондой эле KGST улуттук стейблкоинин киргизилишин белгиледи. Трамп эки өлкөнүн ортосундагы конструктивдүү диалогдун маанилүүлүгүн баса белгилеп, кызматташтыкты өнүктүрүүгө ишеним артты.
Бишкекте өткөн Тюрк маалымат агенттиктеринин альянсы (ATNA) жыйынында медиа кызматташтык, маалымат алмашуу жана жасалма интеллектти колдонуу маселелери талкууланды. Жыйындын жыйынтыгы менен альянстын логотиби, расмий сайты бекитилип, 2025-2027-жылдарга жетекчилик шайланды. Түштүк Казакстанда өткөн жыйындын катышуучулары келечекке багытталган биргелешкен долбоорлорду макулдашты.
7-ноябрда Кыргызстанда маалымат жана басма күнүн белгилөөдө. Бул күн кыргыз тилиндеги биринчи «Эркин Тоо» гезитинин 1924-жылы чыккан күнү менен байланыштуу. Журналисттердин кесиптик майрамынын мааниси, алардын коомдогу ролу жана жоопкерчилиги тууралуу Союздун төрагасы Илязбек Балташев айтып берди. Журналистика — бул маалыматты так жана объективдүү жеткирүү, терең билим жана аналитикалык ой жүгүртүүнү талап кылган кесип. Кыргызстандагы медиа-сфера эркин сөздү сактап, журналисттердин этикасын урматтоо менен өзгөчөлөнөт. Цифрдык журналистика салттуу медиага таасир этүүдө, бирок искусственный интеллект адамдын эмоцияларын жана улуттук баалуулуктарын түшүнүүгө жөндөмдүү эмес. Союз журналисттердин ишмердүүлүгүн популяризациялоо, этика боюнча кеңеш түзүү жана техникалык жабдууларды алуу боюнча иштерди жүргүзүүдө.
Бишкектеги илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги «Универсалдуу жасалма муздык» аттуу жаңы ойлоп табууну каттады. Эркин Муратбеков жана Алексей Скрябин тарабынан иштелип чыккан конструкция, тоолуу жайыттарда жасалма муздарды түзүүгө арналган. Модулдук структурасы, 10,24 метр бийиктиктеги борбордук опордук мачта, суу бөлүштүрүү системасы жана жеңил монтаждоо үчүн стандартташтырылган бурама байланышты камтыйт. Бул иштеп чыгуу, суу ресурстарын сактоого жана кургак аймактарда сезондук эритилген суу запастарды түзүүгө багытталган.
Кыргызстандын саламаттыкты сактоо министри Эркин Чечейбаев Швециянын делегациясы менен Копенгагендеги ВОЗдун 75-чи сессиясында цифралдык саламаттыкты сактоо, киберкоопсуздук жана жасалма интеллектти колдонуу боюнча кызматташтыкты талкуулады.
Бишкек шаарында ВОЗдун 75-жыйынында Кыргызстандын саламаттык сактоо министри Эркин Чечейбаев менен Дэвид Новилло цифралдык саламаттык сактоо боюнча кызматташтыкты күчөтүү, ИИ жана цифралдык чечимдерди киргизүү маселелерин талкуулады.
Бишкектеги студенттер менен жолугушууда Садыр Жапаров жаш адистер үчүн приоритеттүү тармактарды белгиледи. IT-стартаптар, нанотехнологиялар, биотехнологиялар жана экотуризм сыяктуу жаңы мүмкүнчүлүктөргө көңүл бурду. Жаңы муундун билимге, инновацияларга жана технологияларга болгон кызыгуусу Кыргызстан үчүн маанилүү.
Америкалык ишкер Илон Маск "Грокипедия" энциклопедиясын ишке киргизди. Бул жаңы долбоор Википедияга атаандаш катары xAI компаниясынын Grok жасалма интеллект системасын колдонот. Бирок, айрым сынчылар макалаларда жалган маалыматтар бар экенин белгилешти.
