Геосаясий чыңалуу жана энергия алып жүрүүчүлөрдүн жеткирүүдөгү үзгүлтүктөрүнүн шартында дүйнөлүк отун баасы өсүүсүн улантууда. Бирок, БУУнун Соода жана өнүгүү боюнча конференциясынын (ЮНКТАД) эксперттери белгилегендей, бул мунай шоктун кесепеттери өлкөлөрдүн ортосунда өтө тең эмес бөлүштүрүлүп, эң байкаларлык кымбаттоо так өнүгүп келе жаткан экономикаларда катталган.
Дүйнөлүк котировкалардын динамикасы жана бюджет үчүн тобокелдиктер
Баанын өсүшүнүн негизги себептеринин бири Жакынкы Чыгыштагы жаңжалга байланыштуу энергия алып жүрүүчүлөрдүн жеткирүүсүндөгү үзгүлтүктөр болду. Дүйнөлүк мунай котировкалары кескин термелүүлөрдү көрсөттү: Brent эталондук маркасынын баасы баррели $120дөн жогору көтөрүлүп, анан июнда болжол менен $70 деңгээлине чейин төмөндөп, андан кийин кайрадан $100 белгисинен ашты.
ЮНКТАДдын маалыматтары боюнча, баалар төмөндөгөн мезгилдерде да 2026-жылдын аягына чейинки мунай жеткирүү боюнча фьючерстик келишимдер баррели $100дөн жогору соодаланып турган — бул жаңжал башталганга чейинки деңгээлден $30дон ашык жогору. Бул бизнес үчүн да, үй чарбалары үчүн да отун жана транспорт чыгымдарынын жогорку деңгээли сакталып жатканын көрсөтөт.
Өлкөлөрдүн экономикалык туруктуулугуна тийгизген таасири
Отундун акыркы баасы дүйнөлүк мунай котировкаларынан гана түзүлбөй турганын эске алуу маанилүү. Ага ошондой эле ички салыктар, мамлекеттик субсидиялар, бааны жөнгө салуу механизмдери жана валюталык курстар таасир этет. Экономикасы энергия алып жүрүүчүлөрдүн импортуна катуу көз каранды болгон өлкөлөр өзгөчө аялуу экенин көрсөтүүдө.
- Отун сатып алууга кеткен чыгымдардын өсүшү мындай мамлекеттердин башка жашоо үчүн зарыл товарларды импорттоо мүмкүнчүлүктөрүн кыскартат.
- Азык-түүлүк, дары-дармек жана жабдуу сыяктуу товарлардын импорту төмөндөйт.
- Өкмөттөргө экономиканын башка секторлоруна каражат бөлүү кыйындайт.
